Een bericht van uw bank, een betaalverzoek van een bekende of een e-mail over een pakketje: oplichters maken hun berichten steeds geloofwaardiger. Juist daarom helpt deze gids voor veilig internetten u om rustig te blijven kijken voordat u klikt. U hoeft geen computerexpert te zijn om uzelf goed te beschermen. Een paar vaste gewoontes maken al een groot verschil.

Gids voor veilig internetten: begin bij herkenning

De meeste online fraude begint niet met een technisch probleem, maar met tijdsdruk. U krijgt bijvoorbeeld een bericht dat uw rekening wordt geblokkeerd, dat een betaling direct moet worden bevestigd of dat er een pakket op u wacht. De afzender hoopt dat u snel handelt, zonder goed te controleren.

Neem daarom altijd even de tijd. Komt een bericht onverwacht binnen? Klik dan niet meteen op een knop of link. Open liever zelf de app of website van de bank, bezorgdienst of winkel. Daar ziet u vanzelf of er werkelijk iets aan de hand is.

Let ook op vreemde details. Een onpersoonlijke aanhef, spelfouten, een ongebruikelijk e-mailadres of een dringend verzoek om gegevens te delen zijn bekende signalen. Toch kan een bericht er soms bijna perfect uitzien. Twijfelt u? Vraag iemand mee te kijken of neem rechtstreeks contact op met de organisatie via een telefoonnummer dat u zelf opzoekt.

Geef nooit zomaar codes of gegevens door

Een bank, overheid of betrouwbare organisatie vraagt u niet via WhatsApp, e-mail of telefoon om uw pincode, wachtwoord, inlogcode of de code van uw bankpaslezer. Ook niet als iemand heel overtuigend klinkt en uw naam of adres kent.

Wees extra alert bij telefonische fraude. Een beller kan zich voordoen als een bankmedewerker, politiemedewerker of medewerker van Microsoft. Hij of zij vertelt dan bijvoorbeeld dat uw computer is besmet of dat er verdachte betalingen zijn gezien. Hang op, ook als het gesprek vriendelijk en professioneel klinkt. Bel daarna zelf het officiële nummer van de organisatie als u zekerheid wilt.

Sterke wachtwoorden geven rust

Voor iedere website hetzelfde wachtwoord gebruiken voelt misschien makkelijk, maar het brengt risico mee. Als één website wordt gehackt, kunnen criminelen proberen met dat wachtwoord ook bij uw e-mail, webwinkel of sociale media binnen te komen.

Kies daarom voor elk belangrijk account een ander wachtwoord. Een goede wachtzin is vaak makkelijker te onthouden dan een moeilijk woord met losse tekens. Denk aan een zin die alleen voor u logisch is, aangevuld met cijfers of leestekens. Gebruik geen naam, geboortedatum of adres, want die gegevens zijn soms eenvoudig te achterhalen.

Voor e-mail en internetbankieren is een uniek wachtwoord extra belangrijk. Uw e-mailaccount is namelijk vaak de sleutel tot andere accounts: via e-mail kunt u meestal wachtwoorden opnieuw instellen.

Zet waar mogelijk ook tweestapsverificatie aan. Na uw wachtwoord bevestigt u dan met een code in een app, sms of melding op uw telefoon dat u echt wilt inloggen. Dat kost een paar seconden extra, maar voorkomt veel ellende als uw wachtwoord toch ergens terechtkomt.

Bewaar wachtwoorden niet op een briefje naast de computer. Een wachtwoordbeheerder kan een goede oplossing zijn, maar laat deze dan wel zorgvuldig instellen en beveiligen. Wat het beste past, hangt af van hoeveel apparaten u gebruikt en hoe prettig u met apps werkt.

Houd computer, telefoon en tablet up-to-date

Updates lijken soms vooral lastig, zeker als uw laptop net wil herstarten wanneer u hem nodig hebt. Toch repareren updates regelmatig zwakke plekken in programma’s en besturingssystemen. Wie lang wacht, geeft kwaadwillenden meer kans om misbruik te maken van bekende beveiligingslekken.

Stel automatische updates in voor Windows, macOS, uw browser en de apps op telefoon of tablet. Laat uw apparaat af en toe opnieuw opstarten, zodat de updates ook echt worden geïnstalleerd. Krijgt u een melding dat uw apparaat te oud is voor nieuwe beveiligingsupdates? Neem dat serieus. Een oud apparaat kan nog prima werken, maar is niet altijd nog veilig genoeg voor bankzaken en privégegevens.

Een goed beveiligingsprogramma biedt daarnaast extra bescherming tegen schadelijke websites, virussen en verdachte bijlagen. Het is geen vrijbrief om overal op te klikken, maar wel een belangrijke extra laag. Zorg dat u niet meerdere beveiligingsprogramma’s tegelijk gebruikt. Die kunnen elkaar vertragen of in de weg zitten.

Veilig internetten op wifi, ook buitenshuis

Uw eigen wifi thuis moet beveiligd zijn met een sterk, uniek wachtwoord. Gebruik niet het standaardwachtwoord dat op de modem staat als u dit kunt aanpassen. Geef gasten bij voorkeur toegang via een gastnetwerk, als uw modem die mogelijkheid heeft. Zo blijven uw eigen apparaten gescheiden van hun telefoon of tablet.

Openbare wifi in een café, hotel of ziekenhuis is handig, maar vraagt extra voorzichtigheid. Vermijd daar internetbankieren, grote aankopen en het versturen van gevoelige documenten. Moet u toch iets belangrijks regelen? Gebruik dan liever uw mobiele data of wacht tot u weer op een vertrouwd netwerk bent.

Controleer ook of u met het juiste netwerk verbindt. Oplichters kunnen een wifi-naam gebruiken die sterk lijkt op die van een horecazaak. Vraag bij twijfel aan een medewerker hoe het officiële netwerk heet.

Maak back-ups voordat er iets misgaat

Foto’s, documenten, e-mails en administratie zijn vaak pas echt waardevol als ze weg zijn. Een kapotte schijf, gestolen laptop, ransomware of een verkeerde klik kan ervoor zorgen dat bestanden niet meer toegankelijk zijn. Een back-up is daarom geen luxe, maar een geruststellende gewoonte.

Bewaar belangrijke bestanden op meer dan één plek. Denk aan een externe harde schijf én een betrouwbare online opslagdienst. Een externe schijf die altijd aan de computer gekoppeld is, helpt minder goed tegen ransomware. Koppel deze na het maken van een back-up weer los.

Controleer af en toe of uw back-up echt werkt. Kunt u een foto of document terugvinden en openen? Dan weet u dat uw gegevens niet alleen zijn gekopieerd, maar ook bruikbaar blijven. Voor veel mensen is automatisch back-uppen de prettigste keuze: dan hoeft u er niet steeds zelf aan te denken.

Let op bij online aankopen en marktplaatsen

Een erg lage prijs kan aantrekkelijk zijn, maar is soms een waarschuwing. Kijk bij een onbekende webshop naar contactgegevens, een fysiek adres en onafhankelijke ervaringen. Betaal bij twijfel liever met een betaalmethode die extra aankoopbescherming biedt dan met een directe overboeking.

Bij verkoopplatforms geldt hetzelfde: houd communicatie zo veel mogelijk binnen het platform en wees voorzichtig met betaalverzoeken of verzendlinks die u via WhatsApp of sms ontvangt. Een koper hoeft u nooit een link te sturen om geld te ontvangen. Voor het ontvangen van een betaling zijn uw bankpas, pincode en inlogcodes niet nodig.

Wordt u onder druk gezet om snel te beslissen, naar een andere app te gaan of iets vooraf te betalen? Stop dan het gesprek. Een serieuze koper of verkoper begrijpt dat u veilig wilt handelen.

Als u toch heeft geklikt of gegevens heeft gedeeld

Schaamte is begrijpelijk, maar helpt niet. Fraudeurs zijn bedreven in misleiding en iedereen kan een keer twijfelen of een fout maken. Handel vooral snel. Wijzig uw wachtwoord als u dit op een verdachte pagina hebt ingevuld, en gebruik dat wachtwoord nergens anders meer. Neem bij bankgegevens direct contact op met uw bank.

Heeft iemand toegang tot uw computer gehad via een programma voor hulp op afstand? Verbreek de internetverbinding en laat de computer controleren. Verwijder niet zomaar alles in paniek, want een deskundige kan beter beoordelen wat er is gebeurd en welke stappen nodig zijn.

Bewaar verdachte berichten, screenshots en betaalgegevens. Dat kan helpen bij een melding of aangifte. Waarschuw ook familieleden als uw naam of account mogelijk wordt misbruikt, zodat zij niet in een vals bericht uit uw naam trappen.

Online veilig blijven draait niet om angstig zijn, maar om een paar rustige controles voordat u iets doet. Loopt u vast met beveiliging, wifi, back-ups of een verdachte computer? Dan kan TechHelden in duidelijke taal met u meekijken, zodat u weer met vertrouwen kunt internetten.