Een e-mailaccount, internetbankieren, de energieleverancier, streamingdiensten, de schoolapp van de kinderen: thuis gebruikt u al snel tientallen accounts. Toch kiezen veel mensen nog uit gemak voor één bekend wachtwoord of schrijven ze codes op een los briefje. Wachtwoorden veilig beheren thuis hoeft niet ingewikkeld te zijn, maar het vraagt wel om een paar goede keuzes.
Het grootste risico zit vaak niet in een ingewikkelde hack. Een wachtwoord kan uitlekken bij een webwinkel of dienst waar u jaren geleden een account aanmaakte. Gebruikt u datzelfde wachtwoord ook voor uw e-mail, dan kan iemand proberen of het daar ook werkt. Zo kan één lek meer gevolgen hebben dan u verwacht.
Begin met de accounts die echt belangrijk zijn
U hoeft niet alle wachtwoorden op één avond te veranderen. Begin rustig met accounts die toegang geven tot geld, persoonlijke gegevens of andere accounts. Denk aan uw e-mail, DigiD, internetbankieren, zorgverzekeraar, accounts van providers en de webshops waar betaalgegevens staan opgeslagen.
Uw e-mailaccount verdient extra aandacht. Via e-mail kunt u bij veel diensten namelijk een nieuw wachtwoord aanvragen. Wie toegang heeft tot uw mailbox, kan daardoor soms ook bij andere accounts binnenkomen. Kies hier dus een uniek, sterk wachtwoord en zet waar mogelijk extra beveiliging aan.
Kijk ook naar oude accounts. Een forum, spelletje of webshop die u niet meer gebruikt, kan nog steeds persoonlijke gegevens bevatten. Kunt u een account missen, verwijder het dan liever. Minder accounts betekent minder wachtwoorden om te beheren en minder kans dat oude gegevens ergens blijven rondzwerven.
Wat is een sterk wachtwoord?
Een sterk wachtwoord is vooral lang en uniek. Niet per se een onleesbare rij met allerlei tekens die u zelf nauwelijks kunt onthouden. Een wachtzin werkt vaak beter. Kies bijvoorbeeld vier willekeurige woorden die niets met elkaar te maken hebben. Voeg eventueel een cijfer of leesteken toe als een website dat vraagt.
Gebruik geen naam van een huisdier, geboortedatum, adres of een variant op de naam van uw kind. Ook een bekend patroon als Welkom123! is snel te raden. Criminelen proberen niet alleen losse woorden, maar ook veelgebruikte combinaties en informatie die op sociale media te vinden is.
Nog belangrijker dan ingewikkeldheid is dat ieder belangrijk account een eigen wachtwoord krijgt. Een goed wachtwoord dat u op tien plekken gebruikt, blijft een risico. Als één dienst wordt getroffen door een datalek, kunnen kwaadwillenden die combinatie elders uitproberen.
Een wachtwoord onthouden of opschrijven?
Een wachtzin voor uw hoofdaccount onthouden is prima. Een papieren lijst in een open keukenla of naast de computer is minder verstandig, zeker als er regelmatig bezoekers, hulp aan huis of andere mensen over de vloer komen. Bewaar wachtwoorden ook niet in een onbeveiligd notitieblok op uw computer of telefoon.
Een kluis of afgesloten lade kan voor een noodnotitie wel een redelijke tijdelijke oplossing zijn. Maar voor tientallen unieke wachtwoorden wordt dit al snel onoverzichtelijk. Dan is een wachtwoordmanager meestal prettiger en veiliger.
Wachtwoorden veilig beheren thuis met een wachtwoordmanager
Een wachtwoordmanager is een digitale, beveiligde kluis voor wachtwoorden. U hoeft dan nog maar één sterk hoofdwachtwoord te onthouden. De wachtwoordmanager bewaart de rest, kan lange unieke wachtwoorden maken en vult ze op uw computer, tablet of telefoon voor u in.
Dat klinkt misschien spannend: zet u dan niet alles op één plek? Een goede wachtwoordmanager versleutelt uw gegevens. Zonder uw hoofdwachtwoord kan iemand er niet zomaar bij. Het alternatief – dezelfde korte code op meerdere websites gebruiken – is in de praktijk meestal veel onveiliger.
Kies een bekende wachtwoordmanager en stel deze zorgvuldig in. Maak van het hoofdwachtwoord een lange wachtzin die u nergens anders gebruikt. Bewaar die zin niet als tekstbestand op hetzelfde apparaat. Als u bang bent hem te vergeten, leg dan een noodnotitie op een veilige fysieke plek waar alleen u of een vertrouwd gezinslid bij kan.
Gebruik de wachtwoordmanager op alle apparaten die u dagelijks gebruikt. Zo voorkomt u dat u op de laptop een nieuw wachtwoord maakt en het later op uw telefoon niet meer weet. Controleer wel of de apparaten zelf goed beveiligd zijn met een pincode, vingerafdruk of inlogwachtwoord.
Zet tweestapsverificatie aan
Bij tweestapsverificatie is uw wachtwoord alleen niet genoeg. Na het inloggen vraagt de dienst om een extra bevestiging, bijvoorbeeld via een app op uw telefoon, een melding of een beveiligingssleutel. Komt uw wachtwoord toch in verkeerde handen, dan wordt inloggen een stuk lastiger.
Zet dit in elk geval aan voor e-mail, internetbankieren, DigiD en sociale media. Een verificatie-app is vaak veiliger dan een sms, maar sms is nog altijd beter dan helemaal geen extra controle. Kies vooral een methode die u ook echt begrijpt en blijft gebruiken.
Bewaar eventuele herstelcodes op een veilige plek. Die codes zijn nodig als u uw telefoon kwijtraakt of vervangt. Print ze uit en bewaar ze bijvoorbeeld bij belangrijke papieren, of sla ze op in uw wachtwoordmanager als die daar een veilige optie voor heeft.
Let goed op: een bank, Microsoft of een andere betrouwbare organisatie vraagt u nooit onverwacht om een inlogcode die u net per sms of app heeft ontvangen. Krijgt u zo’n verzoek per telefoon, e-mail of bericht, stop dan direct. Iemand probeert waarschijnlijk namens u in te loggen.
Maak duidelijke afspraken met het gezin
Op een gedeelde gezinscomputer ontstaat vaak verwarring. Iemand slaat een wachtwoord op in de browser, een ander wijzigt het en niemand weet meer welke code klopt. Maak daarom liever voor iedere gebruiker een eigen account op de computer. Dat is niet alleen overzichtelijker, maar ook beter voor privacy en beveiliging.
Deel wachtwoorden zo min mogelijk via WhatsApp, e-mail of een briefje op tafel. Moet een partner toegang hebben tot een gezamenlijke dienst, gebruik dan waar mogelijk een gezins- of deeloptie in de wachtwoordmanager. Zo hoeft u een wachtwoord niet telkens door te sturen en kunt u de toegang later weer aanpassen.
Spreek met kinderen af dat zij niet zomaar een wachtwoord invullen op een pop-up, wedstrijdpagina of onbekende app. Ook een link die van een bekende lijkt te komen, kan vals zijn. Bij twijfel is de regel eenvoudig: eerst vragen, dan klikken.
Voor gezamenlijke accounts, zoals streaming of de energieleverancier, is het handig om vast te leggen wie het hoofdaccount beheert en welk e-mailadres eraan gekoppeld is. Dat voorkomt gedoe bij een nieuw apparaat, verhuizing of wanneer een wachtwoord opnieuw moet worden ingesteld.
Vergeet apparaten en browsers niet
Een goed wachtwoord helpt weinig als een laptop zonder schermvergrendeling op tafel staat. Stel daarom in dat uw computer, tablet en telefoon automatisch vergrendelen wanneer u ze even niet gebruikt. Installeer updates zodra dat kan, want die lossen regelmatig beveiligingsproblemen op.
Browsers bieden vaak aan om wachtwoorden op te slaan. Dat kan voor sommige mensen voldoende zijn, zeker wanneer u één apparaat gebruikt en dat apparaat goed beveiligd is. Gebruikt u meerdere apparaten of wilt u wachtwoorden veilig delen met een partner, dan geeft een aparte wachtwoordmanager meestal meer overzicht en controle.
Log na gebruik uit op een openbare of gedeelde computer. Laat ook geen wachtwoorden opslaan op een apparaat dat niet van u is. Bij een nieuwe laptop of telefoon is het verstandig om eerst alles goed over te zetten en oude apparaten pas daarna veilig leeg te maken.
Wanneer moet u direct actie ondernemen?
Heeft u per ongeluk op een verdachte link geklikt, een wachtwoord ingevuld op een vreemde pagina of een melding gekregen over een datalek? Wijzig dan meteen het wachtwoord van dat account. Was het wachtwoord ook elders in gebruik, verander het daar eveneens. Zet vervolgens tweestapsverificatie aan en controleer of er onbekende apparaten, doorstuurregels of betalingen zichtbaar zijn.
Raak niet in paniek als u een wachtwoord vergeten bent. Gebruik alleen de officiële optie ‘wachtwoord vergeten’ op de website of app zelf. Klik niet op een herstel-link uit een onverwachte e-mail. Open bij twijfel zelfstandig de bekende app of typ het webadres zelf in.
Loopt u vast bij het instellen van een wachtwoordmanager, het terugkrijgen van een account of het beveiligen van een nieuwe computer? Dan kan TechHelden dit rustig samen met u doornemen. U hoeft niet alle technische termen te kennen om thuis veilig online te zijn.
Een goed systeem geeft vooral rust: u hoeft geen tientallen codes meer uit uw hoofd te kennen, terwijl elk belangrijk account wel een eigen sterke beveiliging krijgt. Begin vandaag met uw e-mailaccount en werk daarna stap voor stap verder. Dat ene kwartier aandacht kan veel zorgen voorkomen.
